Fizjologiczne działanie masażu

Wpływ masażu na ustrój jest dwojaki: miejscowy, czyli bezpo­średni — na skutek mechanicznego działania na tkanki oraz ogólny, pośredni—działający przez odruchy na centralny układ nerwowy. Wpływ masażu na skórę. Pod wpływem masażu skóra staje się różowa i ciepła, co jest następstwem lepszego jej ukrwienia, a więc i odżywienia. Masaż usuwa złuszczające się warstwy rogowe naskór­ka, pory skóry zostają odsłonięte, otwierają się kanaliki gruczołów potowych, zostaje pobudzona ich czynność i ułatwiony dostęp powie­trza do skóry. Mechanizm drażnienia górnych warstw skóry pobudza je do odnowy. Przez systematyczne masaże skóra, jeden z ważnych narządów ludzkiego organizmu, może lepiej wywiązywać się ze swych czynności.

Skóra za pośrednictwem układu nerwowego pozostaje w stałej łączności ze wszystkimi czynnościami naszego organizmu. Dlatego wszystko co ćwiczy skórę — zwiększa jej odporność i wzmacnia sprawność całego systemu nerwowego (nerwów czuciowych, rucho­wych, wegetatywnych). Wpływ masażu na mięśnie. Dzięki masażowi mięśnie, podobnie jak skóra, są lepiej odżywiane na skutek zwiększonego dopływu krwi tętniczej oraz pozbawione produktów odpadu przemiany materii, któ­re naczyniami żylnymi zostają przepchnięte w kierunku serca. Mię­sień, zmęczony pracą fizyczną, na skutek wzmożonego wydalania produktów przemiany materii (kwasu mlekowego i bezwodnika kwa­su węglowego) odzyskuje poprzednią sprawność. Ruchy głaska­nia opróżniają powierzchowne naczynia krwionośne, umożliwiając dopływ krwi do mięśni.

Rozcieranie powoduje rozdrobnienie nagromadzonych w mięśniach produktów przemiany materii i prze­sunięcie ich w kierunku serca. Oklepywanie działa obniżająco na stopień napięcia (tonus) mięśnia, a także powoduje występowanie wyraźnych skurczów włókien mięśni poprzecznie prążkowanych i mięśni gładkich (reakcja podobna do występującej przy zabiegu elektrostymulacji). Ugniatanie zwiększa sprężystość mięśni, po­budzając włókna tkanki mięśniowej do skurczów, co powoduje roz­luźnienie ewentualnych blizn lub zrostów w samych mięśniach. Ugniatanie łącznie z ćwiczeniami ruchowymi i elektrostymulacją ma również zastosowanie w leczeniu niedowładów i zaników mięśnio­wych będących następstwem ich niedoczynności. Wibracja po­budza włókna mięśniowe, następuje wzrost napięcia i zwiększenie ich sprawności czynnościowej. Wpływ masażu na układ krwionośny i limfatyczny. Masaż powo­duje opróżnienie naczyń żylnych i chłonnych oraz zwiększa dopływ krwi tętniczej do masowanego odcinka. Przyspiesza krążenie krwi i limfy. Usprawnia to pracę prawej połowy serca. W wyniku masażu następuje miejscowe przekrwienie czynne, co jest następstwem roz­szerzenia naczyń włosowatych skóry oraz drobnych tętniczek na sku­tek bodźców mechanicznych.

Na przyspieszenie krążenia wpływa również to, że w czasie masażu wytwarzają się ciała chemiczne po­chodzenia tkankowego (o działaniu podobnym do histaminy), działające rozszerzająco na naczynia włosowate. Stwierdzono także, że w czasie masażu (ugniatanie, głaskanie) zaczynają działać naczynia włosowate nieczynne w czasie spoczynku, przez co zwiększa się prze­pływ krwi do masowanego odcinka. Wzmożone krążenie limfy pobudza czynności wszystkich gruczo­łów, wzmaga przemianę materii, a produkty przemiany zostają szyb­ko usunięte przez przyspieszony krwiobieg. Na skutek pobudzenia krążenia krwi przyspiesza się też wydalanie produktów wadliwej przemiany materii, zalegających w ustroju. Bezpośrednie działanie wstrząsami wywołuje także odczyny po­średnie objawiające się zwiększeniem napięcia ścian naczyń krwio­nośnych, zwolnieniem tętna itp. Pod wpływem masażu może się zwiększyć ciśnienie krwi, szcze­gólnie po zastosowaniu wibracji i klepania (tułowia), natomiast po zastosowaniu wyłącznie głaskania (zwłaszcza powłok jamy brzusznej) może wystąpić spadek ciśnienia. Ułatwienie krążenia obwodowego przyczynia się do odciążenia pracy lewej połowy serca. Wpływ masażu na układ kostny. Systematyczne mieszenie ma również wpływ na kości. Powiększa się ich spoistość, a także ich objętość i ciężar. Pod wpływem masażu stawy odzyskują swą rucho­mość oraz wzmacniają się wiązadła okołostawowe.

Wpływ masażu na układ nerwowy. Masaż, szczególnie wibracja, wpływa poprzez odruchy uspokajająco na ośrodkowy układ nerwo­wy (na układ krążenia — pobudzająco). Uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy działa też masaż pełny, polegający na głaskaniu. Głaskanie działa uspokajająco również na nerwy czuciowe, natomiast oklepywanie i wibracja działają na nie pobudzająco. Pod wpływem lekkiego ucisku wzmaga się pobudliwość nerwów ruchowych, silne zaś bodźce znoszą ją. Przeciwwskazania do wykonywania masażu. Masażysta, zanim przystąpi do zabiegu, musi sprawdzić, czy nie zachodzą jakieś oko­liczności, przy których zabieg dla danego pacjenta nie jest wskazany. Przeciwwskazaniami do wykonania masażu różnych odcinków ciała są: stany zapalne i alergiczne skóry stany zakaźne skóry ekstrakcja zęba (obawa wywołania krwotoku) zmiany ropne okołozębowe migdały w stanie ropnym guzki niewiadomego pochodzenia na przebiegu węzłów chłonnych daleko posunięta miażdżyca naczyń zapalenie żył i świeże zakrzepy choroby gorączkowe ciężkie wady serca wady serca niewyrównane wysokie nadciśnienie nadczynność tarczycy (nie należy masować szyi).