Dolegliwości stóp

Najczęściej spotykanymi dolegliwościami stóp są wrastające pa­znokcie, modzele i nagniotki, pękanie pięt, odparzenia, nadmierna potliwość, nadmierne owłosienie, żylaki. Wielu z tych dolegliwości można by uniknąć przy prawidłowej higienie i pielęgnacji. Trzeba pamiętać o takich elementarnych wskazaniach, jak noszenie wygod­nego obuwia, dezynfekcja drobnych skaleczeń, odpoczynek nóg w czasie dnia, stosowanie kremów ochronnych i zmiękczających na­skórek, kąpiele zmiękczające i ziołowe, środki przeciwpotowe, gimna­styka nóg i stóp, pedikiur.Zapobieganie defektom i ich usuwanie jest bardzo ważnym momentem w pielęgnacji kończyn dolnych.

Wrastające paznokcie. Zapobieganie wrastaniu paznok­ci polega na noszeniu wygodnego obuwia, obcinaniu paznokci prosto (bez wycinania boków) i na spiłowywaniu pilnikiem wierzchu pa­znokcia, jeśli płytka paznokcia jest bardzo twarda i gruba. Sposób usuwania tej dolegliwości zależy od stanu paznokcia i głę­bokości jego wrastania; polega przeważnie na nadcięciu paznokcia z boku i wyjęciu cążkami odciętego fragmentu. Jeśli paznokieć wra­sta niezbyt głęboko — wystarczy lekko podważyć i wsunąć mały tamponik waty zwilżony maścią tranową (watę należy codziennie zmieniać). Często stosuje się spiłowywanie paznokcia z wierzchu (przy zgrubieniu płytki paznokcia). Jeżeli paznokieć wrasta bardzo głęboko, pacjenta należy skierować do chirurga.

Modzele i nagniotki (odciski). Aby zapobiec powsta­waniu modzeli i nagniotków, należy nosić wygodne obuwie i co­dziennie smarować stopy kremem zmiękczającym naskórek. Usuwa­nie powstałych już schorzeń polega na stosowaniu maści lub płynów zmiękczających i złuszczających oraz na usuwaniu mechanicznym. Usuwanie mechaniczne modzeli i nagniotków przez pedikiurzystę polega na ścięciu warstwy zgrubiałej, podważeniu skalpelem korze­nia i następnie wyciągnięciu go cążkami. W wypadku bardzo głębo­kich nagniotków stosuje się usuwanie chirurgiczne. Po usunięciu nagniotka nakłada się opatrunek z maścią tranową. Czasem podobnie do nagniotków wyglądają brodawki pospolite, zwane kurzaj kami, nieraz mylnie traktowane przez pedikiurzystów jako odciski, wycinane i przez to roznoszone na inne partie stopy. Brodawkę łatwo odróżnić od nagniotka po ścięciu wierzchniej war­stwy, gdyż zostają wtedy odsłonięte korzenie, widoczne jako czer­wone punkciki, nieraz obficie krwawiące. Nagniotek natomiast ma czop rogowy wrastający w głąb skóry i nie krwawi.

Pękanie pięt. Zapobieganie polega na codziennym smaro­waniu stóp kremem z zawartością witaminy A oraz moczeniu stóp w środkach zmiękczających i osłaniających (mąka ziemniaczana, siemię lniane, żywokost). Usuwanie pękania pięt polega na stosowaniu zabiegu, na który składa się wymoczenie nóg w kąpieli rozmiękczającej, ścięcie zgru­białego naskórka otaczającego pęknięcia, posmarowanie 1procentową nalewką jodową i założenie opatrunku z maścią tranową. Do wewnątrz podaje się za poradą lekarską witaminy A, B2 i C. Odparzenia stóp w postaci pęcherzy i otarcia naskórka mogą występować na skutek zbyt twardego obuwia, przegrzania stóp lub wrażliwości osobniczej. Zapobieganie im polega na przesypywaniu pończoch i skarpet talkiem albo pudrem przeciwpotowym lub łago­dzącym i noszeniu wygodnego, a latem przewiewnego obuwia. Odparzenia usuwa się przez przemycie płynem ściągającym i de­zynfekującym, kąpiel garbnikową ściągającą (kora dębowa, szałwia mięta), posmarowanie miejsca odparzonego preparatem lekko wy­suszającym, np. pastą cynkową, i nałożenie jałowego opatrunku. Nadmierna potliwość. Przy nadmiernej potliwości pie­lęgnowanie stóp polega przede wszystkim na skrupulatnym zacho­wywaniu higieny, polegającej na myciu nóg przynajmniej 2 razy dziennie wodą i mydłem, używaniu po każdym myciu środków przeciwpotowych, przesypywaniu butów i skarpetek pudrem przeciwpo­towym, moczeniu stóp przynajmniej raz w tygodniu w naparze szał­wii i pokrzywy, a w wypadku wyjątkowej potliwości — piciu przez 4 tygodnie naparu szałwii i pokrzywy w proporcji 15 g suszonych ziół na litra wody (pić 2 razy dziennie po 1/2 szklanki co trzeci dzień). Nadmierne owłosienie. Może być spowodowane bądź czynnikami zewnętrznymi: drażnieniem mechanicznym, goleniem, wyrywaniem, nadmiernym naświetlaniem słońcem itp., bądź we­wnętrznymi, jak zaburzenia wewnątrzwydzielnicze.

Usuwanie nadmiernego owłosienia bywa różnorodne. Jeśli włosy są cienkie, nikłe, wystarczy systematyczne rozjaśnianie ich 10procentowym perhydrolem z dodatkiem amoniaku oraz smarowanie so­kiem z cytryny: W wypadku grubszych włosów można je usunąć chemicznie depilatorem lub mechanicznie preparatem woskowożywicznym. Przy stosowaniu depilatora chemicznego trzeba uwzględniać wraż­liwość skóry i możliwość wystąpienia uczulenia. Jeżeli na podstawie przeprowadzonego wywiadu nasuwają się obawy, że pacjent może źle zareagować na depilator lub poddaje się temu zabiegowi pierw­szy raz, należy najpierw wykonać próbę uczuleniową. Przeprowadza się ją następująco: nakłada warstwę depilatora na wewnętrznej stro­nie przedramienia na powierzchni wielkości około 2 cm2. Po 20 mi­nutach zmywa się letnią wodą. Jeśli po 24 godzinach nie występują żadne objawy (należy się jeszcze upewnić, czy po 2—3 godzinach od wykonania próby nie było ich w postaci obrzęku, zaczerwienienia, swędzenia), to depilację można wykonać. Robi się to nakładając grubą warstwę depilatora tak, aby włosy zostały pokryte. Po 5—10 minutach zmywa się obficie wodą, a następnie przemywa 2procentowym roztworem kwasu bornego lub wodą zakwaszoną cytryną, a następnie smaruje kremem obojętnym i przypudrowuje talkiem. Usuwanie woskiem wykonuje się po posmarowaniu skóry cie­niutką warstwą obojętnego kremu.

Rozgrzany wosk nakłada się pędz­lem (najlepiej za jednym pociągnięciem), robiąc pas szerokości 5— 7 cm. Po zastygnięciu, energicznym ruchem zrywa się wosk wraz z włosami. Czynność tę powtarza się kilkakrotnie, aż do usunięcia wszystkich włosów. Następnie smaruje się skórę kremem łagodzącym i przypudrowuje talkiem. Choroby skóry i paznokci stóp są podobne jak rąk, jednak trudniejsze do wyleczenia, szczególnie grzybice. Spowodowa­ne jest to łatwiejszą maceracją naskórka, np. na skutek pocenia się nóg. W razie stwierdzenia drobnych pęcherzyków, schodzenia naskór­ka płatami itp. objawów należy pacjenta natychmiast skierować do dermatologa. Żylaki powstają na skutek skłonności dziedzicznych, zaburzeń układu krążenia, pracy stojącej itp. Zapobieganie powstawaniu żylaków polega na odpoczynku nóg w czasie dnia przy ułożeniu ich wyżej od poziomu głowy, lekkim masażu nóg, kąpielach ziołowych. Usuwanie żylaków wykonywane jest przez chirurga ortopedę.